महा. अंनिसच्या कार्यकर्त्यांचे प्रकार
अ) संघटनेच्या प्रत्यक्ष कामात सक्रिय असतो.
ब) स्वतःचे आरोग्य, कुटूंब, व्यवसाय किंवा नोकरी यानंतरचा प्राधान्यक्रम संघटना असतो.
क) बहुसंख्य बैठकांना उप स्थित असतो, संघटनेसाठी वेळ, श्रम, पैसा देतो. विविध जबाबदाऱ्या घेतो. संघटनेचा क्रियाशील पदाधिकारी असते.
शाखांचे प्रकार समजून घेऊया!
लीड शाखा:
ही जिल्ह्यातील क्रियाशीलआणि अग्रणी शाखा असते. ही शाखा अनेक बाबींमध्ये स्वावलंबी असते आणि इतर शाखांना सहाय्य-मार्गदर्शक असते, पुढाकार घेते.
या प्रकारची शाखा नियमित बैठका घेते (साप्ताहिक / पाक्षिक), महा. अंनिसचे विविध उपक्रम राबवते आणि जी नेहमी सक्रिय असते.
क्रियाशील शाखा:
उपक्रमशील शाखा:
जी शाखा नियमितपणे बैठक घेत नाही, परंतु महा. अंनिसचे उपक्रम अधून मधून राबवते.
संपर्क शाखा
लिंक शाखा बैठका आयोजित करत नाही किंव ा कोणताही उपक्रम राबवत नाही. येथे फक्त संपर्क व्यक्ती उपलब्ध असतात. अशा शाखांना संपर्क शाखा म्हणतात.
Now let us understand about the Types of Activists who work on ground level
१. क्रियाशील कार ्यकर्ता
अ) संघटनेच्या प्रत्यक्ष कामात सक्रिय असतो.
ब) स्वतःचे आरोग्य, कुटूंब, व्यवसाय किंवा नोकरी यानंतरचा प्राधान्यक्रम संघटना असतो.
क) बहुसंख्य बैठकांना उपस्थित असतो, संघटनेसाठी वेळ, श्रम, पैसा देतो. विविध जबाबदाऱ्या घेतो. संघटनेचा क्रियाशील पदाधिकारी असते.
२ हितचिंतक कार्यकर्ता
हे संघटनेच्या कामाचे, विचारांचे पाठीराखे असतात. त्यांच्याकडून नियमितपणे सक्रिय असण्याची अपेक्षा नसते. आपल्याकडील शक्य ती मदत करतात, आधार देतात. संघटनेत अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, मार्गदर्शक अशा हितचिंतक पदावर असू शकतात.
३. व्यक्तीगत क्रियाशील कार्यकर्ता
जेथे संघटनेची शाखा नसते, पण एखादी व्यक्ती व्यक्तिगत पातळीवर विचार प्रसाराचे काम करीत असेल, तो व्यक्तिगत क्रियाशील कार्यकर्ता असतो. पण यांनी लवकरात लवकर शाखा सुरू करावी अशी अपेक्षा असते. ज्या ठिकाणी समितीची शाखा आहे त्या ठिकाणी अशाप्रकारे व्यक्तिगत क्रियाशील कार्यकर्ता होता येणार नाही.
शाखा स्तरावरील निवड प्रक्रिया
शाखास्तरीय समितीमध्ये अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, कार्यकारी अध्यक्ष, सचिव आणि विविध विभाग प्रमुखांची पदे समाविष्ट असतात. शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांनी ठरवून दिलेल्या निवड प्रक्रियेचे पालन करून संबंधित वर्षाच्या पहिल्या आठवड्यात एका कॅलेंडर वर्षासाठी ही निवड केली जाते. कार्यकर्त्यांच्या इच्छेला नेहमीच सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते. निवडीच्या वेळी जिल्हास्तरीय पदाधिकाऱ्यांची निरीक्षक म्हणून उपस्थिती अनिवार्य आहे.
दुसरा स्तर: जिल्हे
जिल्हास्तरीय समितीमध्ये अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, कार्यकारी अध्यक्ष, सचिव आणि विविध विभागांचे प्रमुख यांचा समावेश असतो. शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांनी ठरवून दिलेल्या निवड प्रक्रियेनुसार संबंधित जिल्ह्यातील सर्व शाखांच्या पदाधिकारी/कार्यकर्त्यांकडून दोन वर्षांसाठी ही निवड केली जाते. कार्यकर्त्यांच्या इच्छेला नेहमीच सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते. शाखास्तरीय निवडणुकीत पुरेसा अनुभव असलेले कार्यकर्ते जिल्हास्तरीय निवडणुकीत उमेदवार होण्यासाठी पात्र असतात. निरीक्षक म्हणून राज्यस्तरीय पदाधिकाऱ्याची उपस्थिती अनिवार्य आहे.
जिल्हास्तरीय समिती ही राज्यस्तरीय समिती आणि शाखेमधील दुवा आहे. ती तिच्या अधिकारक्षेत्रातील शाखांवर देखरेख ठेवते. ती कार्यकर्त्यांसाठी प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित करते. ती किमान प्रत्येक तिमाहीत आणि प्रत्येक राज्यस्तरीय समिती बैठकीनंतर जिल्हास्तरीय बैठका आयोजित करते.
वरचा (तिसरा) स्तर: राज्य
राज्यस्तरीय कार्यकारिणी सदस्यांमध्ये अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष ही मानद पदे समाविष्ट आहेत. कार्यकारी पदांमध्ये कार्याध्यक्ष, राज्य प्रधान सचिव, राज्य सरचिटणीस, विविध विभागांचे प्रमुख, उपप्रमुख , मुखपत्र (अंधश्रद्धा निर्मूलन पत्रिका) संपादकीय मंडळ यांचा समावेश आहे.
मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात किंवा जूनच्या पहिल्या आठवड्यात ' विस्तारित राज्य कार्यकारिणी बैठक' आयोजित केली जाते तेव्हा ही समिती तीन वर्षांसाठी निवडली जाते. अशी शेवटची बैठक जून २०२२ मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.
संस्थेचे कामकाज सुरळीत चालावे, निर्णय घेणे आणि त्यावर अंमलबजावणी व्हावी यासाठी, शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांनी तीन समित्या तयार केल्या आहेत ज्यांची रचना खालीलप्रमाणे आहे:
१) कार्यकारी समिती (काकास) : यामध्ये कार्याध्यक्ष, सर्व राज्य प्रधानसचिव आणि सर्व राज्य सरचिटणीस आणि आवश्यकतेनुसार विशेष निमंत्रित सदस्यांचा समावेश असतो.
२) राज्य कार्यकारिणी (राका) : यामध्ये राज्यस्तरीय निवडणूक प्रक्रियेदरम्यान निवडून आलेले सर्व राज्यस्तरीय सदस्य, सर्व जिल्हा कार्याध्यक्ष आणि जिल्हा सचिव आणि विशेष निमंत्रित सदस्य यांचा समावेश असतो. ही समिती वर्षातून तीन वेळा बैठक घेते.
३) विस्तारित राज्य कार्यकारिणी (विराका) : वरील (२) व्यतिरिक्त, या समितीमध्ये सर्व शाखा कार्याध्यक्ष आणि सचिवांचा समावेश असतो. ही समिती वर्षातून एकदा मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात-जूनच्या पहिल्या आठवड्यात बैठक घेते.